Beëindiging van het Tabor-Emmausproject

Per augustus 2011 is het Tabor-Emmausproject volgens afspraak beëindigd. De projectgroep heeft haar rapport uitgebracht aan de Centrale Kerkcommissie van de Tabor.
Hier halen we de achtergrond van dit project nog even terug en geven daarna de opbrengsten van het project weer zoals die in het rapport vermeld staan.
Tenslotte heeft de projectgroep zich nog gewaagd aan de vraag: “Hoe verder?”

De achtergrond van het project
Onder invloed van de regionale samenwerking (Drie Rivierenland) en de daarop te verwachten fusie tot de ene parochie van de H. Drie-eenheid, hebben de drie geloofsgemeenschappen van de Tabor zich vanaf 2005 in toenemende mate willen ontwikkelen tot afzonderlijke kerkgemeenschappen die – minstens in aantal leden – vergelijkbaar zouden zijn met andere parochies in het (toenmalige) samenwerkingsverband. Op 30 maart 2009 hebben de drie kerkcommissies zich wel uitgesproken voor behoud van de Tabor(uitsluitend?) als overkoepelend en dragende organisatie.

Maar alle drie geloofsgemeenschappen van de Tabor kampen, onderhevig aan de voortgaande ontkerkelijking van onze tijd, met het probleem hoe voldoende jonge mensen bij de eigen gemeenschap te betrekken en jongere vrijwilligers te vinden om de organisatie van een eigen kerkgemeenschap te bemensen. Barbara en Nicolaas slagen, in vergelijking met de Emmaus, daarin tot nu toe beter dankzij enkele pluspunten:

• een langere geschiedenis en daarmee diepere wortels in de eigen omgeving;
• de beschikking over een eigen aan de kerk gelieerde begraafplaats wat bindt;
• een eigen inloop- en administratiecentrum dat bijdraagt aan de onderlinge band;
• het bindende elan voor en door een recente grote restauratie.

De Emmaus beschikt niet over die pluspunten. Zichtbaarder dan Barbara en Nicolaas worstelt de Emmausgemeenschap met een tekort aan bemensing van allerlei taken. De laatste poging (mei 2009) om nieuwe mensen te vinden middels een wijd verspreide brief/oproep van de kerkcentrum commissie, heeft weinig respons opgeleverd. Daarmee kwam de pijnlijke vraag op of op termijn de Emmaus nog in stand gehouden kan worden als eigen kerkgemeenschap.

Het (toen nog) bestuur van de Tabor heeft in het voorjaar van 2009 besloten om een tussenweg te laten verkennen tussen “gewoon doorgaan” met de Emmaus als eigen geloofsgemeenschap of het gebouw op termijn aan de eredienst onttrekken. Deze tussenweg bestond in: niet langer energie steken in de Emmaus als zelfstandige geloofsgemeenschap naast die van de Barbara en de Nicolaas, maar wel een poging doen om de Emmauskerk, als in Nieuwegein centraal gelegen gebouw en een gebouw met veel mogelijkheden, ten dienste van de Tabor te behouden voor gezamenlijke taken en nieuwe ontwikkelingen binnen zowel de Tabor als de nieuwe grotere parochie. Dit zou ook een nieuw
Tabor-besef met zich mee moeten brengen: twee deelgeloofsgemeenschappen (Barbara en Nicolaas) die intensief samenwerken en de Emmaus beschouwen als hun eigen en gemeenschappelijk gebouw.
Er werden vijf perspectieven genoemd voor de plaats van de Emmaus binnen het nieuwe Tabor-concept:

• vaste honk voor het jongerenpastoraat van de Tabor en mogelijk van de nieuwe grote parochie;
• centraal gebouw voor de catechese van zowel Tabor als de nieuwe grote parochie;
• vaste plek voor alles wat er in de Tabor al gemeenschappelijk georganiseerd wordt;
• kerkgebouw dat meer dan tot nu toe meegedragen wordt door een of meer groepen allochtone katholieken die daar nu maandelijks op zondagmiddag kerken;
• kerk met aanbod van andersoortige vieringen (Thomasvieringen, Meditaties en Lied-vespers) voor met name mensen tussen de 25 en 50 jaar uit heel de Tabor en omstreken die niet meer afkomen op de bestaande diensten.

Onder leiding van ondergetekende werd een projectgroep gevormd met mensen uit Emmaus, Barbara en Nicolaas om deze vijf perspectieven binnen een nieuw Tabor-concept te verkennen op hun haalbaarheid.

De opbrengsten van het project
We onderscheiden voor de overzichtelijkheid de directe opbrengsten voor de Emmaus en de – daarmee samenhangende - opbrengsten voor de Tabor. Het ging immers om een Tabor-Emmaus-project.
De directe opbrengsten voor de Emmaus staan in het kader van de verkende perspectieven. We geven die opbrengsten samenvattend weer.

• Vaste honk voor het jongerenpastoraat in Tabor en parochie: dit is deels gerealiseerd maar biedt nog verdere mogelijkheden voor de naaste toekomst.
• Centraal gebouw voor de catechese van zowel Tabor als de nieuwe grote parochie: op dit punt is weinig voortgang geboekt maar de kansen zijn blijven bestaan.
• vaste plek voor alles wat er in de Tabor al gemeenschappelijk georganiseerd wordt: weinig vooruitgang geboekt, maar ook hier blijven de kansen bestaan. Door de Kerkcentrum Commissie Emmaus werden aan deze kansen nog enkele toegevoegd: een gemeenschappelijke jaaropening, de vergaderingen van de CLC, de vespervieringen voor gehandicapten, het pastoraal café.
• Kerkgebouw dat meer dan tot nu toe meegedragen wordt door een of meer groepen allochtone katholieken die daar nu maandelijks op zondagmiddag kerken: geen resultaten geboekt.
• Kerkgebouw met aanbod van andersoortige vieringen voor met name mensen tussen de 25 en 50 jaar uit heel de Tabor en omstreken die niet meer afkomen op de bestaande diensten: met de Thomasvieringen zijn mensen uit de beoogde doelgroep bereikt. De ervaringen ermee motiveren de organisatoren ervan om door te gaan, op voorwaarde dat er een betere reclamecampagne gehouden kan worden. De Tabor doet er goed aan hiervoor ruimte te scheppen in de Emmaus.
  Met de Meditaties werden wel enkele mensen bereikt maar toch te weinig om de organisatoren te motiveren tot meer.
  Met de Vesperviering werden eerste goede ervaringen opgedaan maar er zijn nog geen organisatoren voor gevonden.

Bij de opbrengsten voor de Tabor gaat het om de resultaten van onze verkenning voor een nieuw verstaan van de Tabor: niet langer een Tabor van drie gemeenschappen maar een Tabor van twee sterk samenwerkende gemeenschappen (Barbara en Nicolaas) met hun gemeenschappelijke ruimte in de Emmaus.
In onze verkenningen hebben we moeten vaststellen dat genoemd nieuwe Tabor-concept niet verder lijkt gekomen te zijn dan de projectgroep omdat op de punten waar het er op aan kwam (centraal gebouw voor de catechese, vaste plek voor alles wat gemeenschappelijk georganiseerd wordt) door Barbara en Nicolaas allereerst gekeken werd naar zichzelf en naar behoud van de eigen gemeenschap.

Daarnaast hebben we ons afgevraagd of er een opbrengst is in de vorm van een breder probleembewustzijn m.b.t. de naaste toekomst waaruit het Tabor-Emmausproject immers is voortgekomen en waartoe het project o.i. toch ook aanleiding geeft.
Op dit punt hebben we wel enkele signalen ontvangen in de geest van “We hebben nu een prachtig gerestaureerde kerk maar waar blijft de gemeenschap?” Maar meer dan dat hebben we indrukken gekregen dat problemen signaleren m.b.t. de toekomst eerder weggedrukt worden als lastig gedrag en bedreigend.
Wellicht hangt een en ander samen met de leeftijdsopbouw van onze kerkgangers: veelal oudere mensen die gehecht zijn aan hun eigen omgeving en kerkgebouw en hopen dat het hun tijd nog wel zal duren.

Hoe verder?
Hoewel het niet op de weg van deze projectgroep ligt om “over haar graf heen te regeren” nemen we bij wijze van een soort testament toch de gelegenheid waar om een paar dingen op een rij te zetten. Op basis van de opbrengsten kan de Centrale Kerkcommissie Tabor verschillende wegen inslaan. We noemen de volgende.

De Emmauskerk sluiten
Dit lijkt enerzijds in lijn met de deels teleurstellende opbrengsten van het project voor de Emmaus en met de verwachtingen bij velen van Barbara en Nicolaas, maar lijkt anderzijds blind voor de problemen die op de Tabor afkomen.
We bedoelen daarmee allereerst dat het aantal kerkende mensen in de Tabor volgens de prognose van het Kaski – die volgens sommigen nog aan de te voorzichtige kant zijn - in de komende jaren nog verder zal teruglopen, zozeer zelfs dat het de vraag is of de Tabor op termijn wel twee kerken (Barbara en Nicolaas) kan handhaven. Hun voorspelling is namelijk dat er in 2020 nog (hoogstens?) ongeveer 310 mensen in het weekend naar de kerk gaan.
Vervolgens wijzen we op de groeiende behoefte in kerkgemeenschappen aan een gebouw waarin niet alleen een kerkzaal is voor de zondagse liturgie, maar ook nevenruimten voor activiteiten van kleinere groepen, een bezinningsruimte en een pantry voor koffie/thee en voor soms iets meer. Deze mogelijkheden biedt de Emmaus meer dan de twee andere kerken van de Tabor.
Tenslotte wijzen we erop dat de Emmauskerk in beheer en onderhoud verreweg goedkoper is dan de andere twee kerken en dat zal een belangrijk punt worden voor de draagkracht van de kleinere Tabor-gemeenschap van de toekomst. En daarmee zou het nu sluiten van de Emmaus wel eens een historische fout kunnen worden.

Een verlenging van het Tabor-Emmausproject
Uit het voorafgaande blijken er zeker nog kansen te liggen voor de Emmaus om binnen Tabor-verband beter benut te worden:
als vast honk voor het jongerenpastoraat van de Tabor,
als centrale plaats voor de kinderen- en volwassenencatechese van de Tabor,
als plaats voor gemeenschappelijke vieringen en bijeenkomsten van de Tabor,
als plaats voor andersoortige vieringen als Thomasvieringen en Lied-vespers.
Zou in een verlengd Tabor-Emmausproject niet bekeken moeten worden of deze kansen alsnog gerealiseerd kunnen worden?

Deze kansen zullen echter alleen benut worden als Barbara en Nicolaas alsnog van harte het nieuwe Tabor-concept kunnen/willen omarmen: twee sterk samenwerkende kerkgemeenschappen met een gemeenschappelijk veld in de Emmaus, die hun samenwerking op prijsstellen en hun gemeenschappelijk gebruik van de Emmaus als een meerwaarde erkennen.
Het project heeft laten zien dat Barbara en Nicolaas moeilijk naar elkaar toe te bewegen zijn. Dit heeft wellicht oude wortels in de geschiedenis van de beide dorpen met een verschillende soort bevolking en de grote gehechtheid aan het eigen kerkgebouw met zijn kerkhof en inloopcentrum. Maar het heeft ook alles te maken met de te vrijblijvende structuur die in het Tabor-Emmausproject gebruikt is: een mondelinge instemming en een “afgevaardigde” in de projectgroep zonder dat dit enige verplichting schiep om in het eigen vlees te snijden. Bij een vervolgproject moeten Barbara en Nicolaas veel intensiever participeren en daarbij ook hun eigen geheel zelfstandige voortbestaan inbrengen. Daarmee komen we bij de vraag of we met het oog op de toekomst niet beter meteen naar een Tabor toe kunnen werken van werkelijk één kerkgemeenschap?

Een Tabor-project: “Op weg naar 2020”
Mede op basis van onze ervaringen in het Tabor-Emmausproject is ons duidelijk dat het in de huidige situatie niet gemakkelijk is de handen op elkaar te krijgen voor één Taborkerk-gemeenschap rond het jaar 2020 in plaats van de drie of twee deelgemeenschappen die er nu functioneren.

Voor een ontwikkeling in die richting moet er niet alleen veel weerstand overwonnen maar ook een nieuw elan geboren worden en moeten er in de Tabor structuren veranderen die het gaan in die richting ondersteunen en moet er een nieuw spiritueel verstaan van kerk aangeboord worden.

Om dat alles te bewerken zou de Tabor er goed aan doen om daarvoor een Taborproject te starten met de opgave om de Tabor te helpen bij het uitstippelen en gaan van een weg van nu naar die van 2020 waarin de drie huidige kerkgemeenschappen teruggebracht zijn naar één goed functionerende en spiritueel verdiepte kerkgemeenschap.

Namens de projectgroep, Hans Huitema

Nadere informatie/contact

Men kan een mail sturen naar de projectgroep:
tabor-Emmaus # tabor-nieuwegein (punt) nl **
Men kan ook direct contact opnemen met de voorzitter van de projectgroep, Hans Huitema, tel. 030-6031191 en postadres: Robijndrift 28, 3436 BR Nieuwegein.