De kerk dat zijn we samen, we moeten het zélf doen! (sept 2001)

Wij hebben een aantal vrijwilligers uitgenodigd voor een gezamenlijk interview voor dit themanummer. We hebben geprobeerd een zo gemêleerd mogelijk gezelschap samen te stellen voor wat betreft leeftijd (van ± 21 jaar tot gepensioneerd), mannen en vrouwen, uit diverse groepen en kerken. Ondanks de vakantietijd konden we op één avond de volgende vrijwilligers optrommelen:

Arjen van Vliet: lid van het jongerenkoor van de Barbara en van de tekstgroep
Henk Bode: voorheen lid van het kerkbestuur, nu beheerder van het kerkhof van de Nicolaas en de postbezorging (al 45 jaar vrijwilliger!)
Gert van Wijk en Wim Brugman: van de tuingroep van de Nicolaas.
Annette van Leusden: nu vormselvoorbereiding Nicolaas; al vanaf haar 18e actief betrokken bij de parochie.
Cees Steenman: secretaris restauratiefonds Barbara
José de Vries: dirigente tussenkoor Emmaus en organiste voor doordeweekse vieringen in alle drie de kerken
Marina van Impelen: coördinator misdienaars Barbara.

Na een korte voorstellingsronde was onze eerste vraag aan hen: Wat vind jíj nu zo leuk aan het vrijwilligerswerk dat je doet? Soms lijkt het wel een bijbaan, nietwaar?

Marina: De omgang met de kinderen. Die blije gezichten geven zoveel voldoening.

José: Het op amateurniveau met muziek bezig zijn. We proberen van een thema een geheel te maken. Het voordeel is dat je het werk zelf kunt indelen.

Ik ben er de hele week mee bezig, ik zou er geen vaste baan bij kunnen hebben!
Arjen: Ik doe het voor een groot deel voor mijn eigen plezier, ook al is het niet altijd even leuk.
Henk vult aan: Het werk is zeker niet vrijblijvend, je moet het werk wat je op je genomen hebt wel volbrengen.
José: Ik hou er zelfs rekening mee met het plannen van mijn vakantie; als dirigente kan je niet voor een lange periode weg, dan staat het hele koor op non-actief. Voor af en toe heb ik wel een vervanger, maar niet voor langere tijd.
Cees: Ten eerste doe je het voor het resultaat, de barometer (van het restauratiefonds) moet omhoog en ten tweede werk je samen in een team. Aan deze klus is wel een begin en een eind, maar het is niet vrijblijvend, je kunt niet zomaar stoppen. Arjen: Als vrijwilligers in een kleine groep afzeggen dan komt dat harder aan.

Annette: Eigenlijk zou je niet de term vrijwilligerswerk moeten gebruiken, maar moeten spreken over een vrijetijdsbesteding die veel voldoening geeft. In de catechese, waar ik mee bezig ben, ben je ook met je eigen geloof bezig. Het is een zoeken naar het "meer" in het geloof en dat delen met anderen. Het is een moeilijke groep, die vormelingen, maar ze zijn wel eerlijk. Bovendien is het vrijwilligerswerk in de kerk heel veelzijdig. Je kunt steeds weer iets anders gaan doen.
Arjen: Het is niet altijd makkelijk om eens iets anders te gaan doen als er geen vervanging te krijgen is. Annette: Aan de andere kant kan het ook andere mensen tegenhouden als wij te lang in een groep blijven zitten. Wim: Het werk geeft voldoening en een stukje ‘inburgeringsschap'; je bent geen eenling meer maar hoort bij de gemeenschap.
Annette: De kerk zijn we samen, we moeten het zèlf doen.

Gert: Ik heb dit vrijwilligerswerk aan mijn vrouw te danken. Als beroepschauffeur was ik altijd weg. Mijn vrouw zit al 30 jaar in de schoonmaakgroep van de kerk. Toen ik met de VUT ging, heeft zij me overgehaald om bij de tuingroep te gaan. Ik heb een hechte band met de Nicolaas, ik ben hier geboren en getogen. Ook heb ik meegeholpen bij de restauratie. Als ik nu de kerk binnenstap geeft me dat een groot gevoel van voldoening.
Arjen: Die verbondenheid met de kerk heb ik ook, doordat ik geboren en getogen ben in Vreeswijk. Ik heb 6 jaar in Utrecht op kamers gewoond, maar daar had ik geen binding met de kerk.
Henk: De verbondenheid ontstaat door zowel het gebouw als de gemeenschap. In '56 ben ik penningmeester geworden bij de gezinszorg in Jutphaas. Daarna ben ik voor allerlei zaken penningmeester geweest. Ik was altijd zelfstandig bezig. Na mijn pensionering is dit mijn hoofdbaan geworden. Ik was betrokken bij de samenvoeging van de parochies, de restauratie etc. Het is toch fijn je talenten te kunnen en mogen gebruiken! Maar nu ben ik aan het afbouwen: als de zaken rondom het kerkhof op orde zijn, stop ik ermee.

Annette: In dit werk vind je veel gezelligheid, je ontmoet interessante mensen en er is ruimte voor levensbeschouwing. Het feit dat je gewaardeerd wordt is ook heel belangrijk.
Marina: Mensen zien vaak niet wat er achter zit, wat er allemaal bij komt kijken.
Henk: Ik doe het ook voor de sociale contacten na mijn pensionering. Marina: Je moet niet tegen je zin naar de kerk gaan, soms merk je dat kinderen worden gedwongen en dat werkt niet. Je moet zoeken naar interesses van mensen om ze daarop te ‘pakken'.
Arjen: Je moet ook opletten dat je nieuwkomers er bij betrekt om ze te behouden.
Annette: De kracht van de kerk is om mensen zich welkom te laten voelen. Arjen: Om vrijwilligers te werven zou je het meer moeten promoten als een gezellige vrijetijdsbesteding en niet als werk.
Henk: Sommigen doen het ook met het idee: ach, dan kom ik nog eens in de kerk.
Wim knikt instemmend.
José: Het is een heel aparte gewaarwording als ik eens een keer niks heb en ‘gewoon' in de kerk zit.
Annette: Soms was het inderdaad niet leuk meer dat je altijd onder de mis een poos weg was met de kinderen.

Wat vinden jullie minder leuke dingen aan dit werk?

Annette: Mijn werk is vrij solistisch (buiten de gezamenlijke voorbereiding). Ik werk ook graag met een groep.

Marina: Er komen ontzettend veel, soms langdradige, vergaderingen bij. Naast mijn baan wordt dat wel eens te veel en dan stuur ik soms iemand anders in mijn plaats. Het is wel positief dat door die vergaderingen er een hoop geregeld wordt voor de vrijwilligers.
Cees: Soms is er weinig verdraagzaamheid, naijver en competitie onderling. Dat valt wel eens tegen, je doet het toch voor één kerk!
Arjen: Het kerkbezoek loopt terug en het is moeilijk om vrijwilligers te krijgen maar daardoor zie je ook een kentering want ik heb de indruk dat daardoor de rivaliteit wel wat minder wordt.
Cees: Problemen ontstaan doordat er geen hiërarchie is in het vrijwilligerswerk, in tegenstelling tot het bedrijfsleven. De persoonlijke uitstraling van iemand bepaalt vaak wie het voortouw neemt. Het probleem is hoe je, zonder een hiërarchie, een goede balans houdt tussen de verschillende belangen. Dat vraagt om een stuk acceptatie en verdraagzaamheid.

Henk: Wanneer je in meerdere groepen zit kom je soms in strijd met jezelf.
Annette: Het probleem is ook dat er binnen groepen soms mensen zitten die daar niet echt passen. Daar kan niet altijd over gepraat worden.
Arjen: Het is moeilijk om tegen iemand die vrijwilliger is te zeggen dat hij niet goed functioneert.
Marina: Soms doen mensen zo veel dat ze als het ware automatisch de leiding nemen. En soms gaan ze zich dan ook met jouw werk bemoeien.
Arjen: Tegenwoordig gebeuren activiteiten minder vanuit het pastorale team dan vroeger, een hoop dingen moeten door de mensen zelf opgepakt worden. De structuur is dan niet altijd duidelijk.
Wim: Je hebt nu meer taakomschrijvingen van groepen nodig om te weten waar je aan toe bent.

Wat motiveert je om dit werk te blijven doen?

José: Ik word weer reuze gemotiveerd als er iemand bij me komt die lid wil worden van het koor.

Annette: De afsluitende avond van de kindercatechese, zoals we die onlangs hebben gehad, was een grote stimulans. Samen eten en ontmoetingen met andere groepen. Je zou misschien ook eens gastsprekers kunnen uitnodigen. Maar ook het samen iets doen.
Cees: Door bijeenkomsten met meerdere groepen te organiseren, kweek je een groepsgevoel.
Marina: Die spelletjesavonden met de misdienaars zijn voor mij erg stimulerend. We spelen soms verstoppertje in de kerk. Ze worden dan echt vriendjes en vriendinnetjes.

Krijg je nu ook een stukje waardering voor je werk of alleen maar kritiek?

Henk (gekscherend): dat krijg ik bij mijn afscheid!
Arjen: Het geeft voldoening als je het gevoel hebt dat wat je doet is overgekomen bij de mensen. Dat de "vonk" is overgeslagen.
José beaamt dit en zegt dat het fijn is als kerkgangers daar opmerkingen over maken.
Henk: Als de pastor in het Antoniusziekenhuis tegen de kinderen zegt dat ze het goed gedaan hebben zie je de gezichten glunderen.

Arjen: Laatst kregen we in het ziekenhuis zelfs als blijk van waardering een bos bloemen. Dat was heel leuk.
Wim: Je hoeft waardering niet altijd te krijgen. Je kunt dat gevoel ook zelf hebben doordat je na het werken in de tuin of op het kerkhof constateert dat het er goed uit ziet.

We vroegen de deelnemers wat hun zorgen baart. Maar als het goed is, is er altijd wel een groep waar je in past!

Met deze constatering, waar wij ons van harte bij aansluiten, beëindigen wij dit interview.

Ineke Brouwer en Paul Nieuwenhuis