De Bijbel is een manier om bij God te komen
(okt 2004)

Toen we ons afvroegen wie we zouden kunnen interviewen over het thema "Bijbel" kwam snel de naam van Agnes van der Reep boven drijven. Agnes is al sinds 1976 actief in de parochie. Ze is destijds door Jan Albers "gestrikt" als lectrice. Na het inschenken van de koffie steekt ze gelijk van wal:

Ik ben al jaren lid van de tekstgroep van de Emmauskerk. Dat is echt fantastisch werk. Op grond van de aangeboden teksten zoeken we naar een thema. Je moet het doen met teksten die 2000 tot 4000 jaar oud zijn en je afvragen wat die betekenen voor mensen van vandaag de dag. Door de discussies in de tekstgroep krijgen we allerlei visies op die teksten. Het is leuk werk om te doen en het inspireert je om een "mens van de weg" te zijn. Het is ook mooi om dan voor te gaan in een viering die je op die manier hebt voorbereid.

Ik heb een paar jaar theologie gestudeerd in Utrecht, maar heb dat door omstandigheden helaas niet kunnen afronden. Ik heb toen aan Hans Huitma gevraagd of ik een bijdrage kon leveren aan het catecheseprogramma. Vorig jaar al ben ik begonnen met samen met hem van de cursus "Inleiding in de RK-kerk" te verzorgen en dit jaar ga ik voor het eerst samen met hem de cursus "Inleiding in de Bijbel" verzorgen. De bedoeling is dat Hans voor zijn pensionering al die cursussen overdraagt aan de vrijwilligers van de parochie.

Die inleidingscursus, het afgelopen seizoen, was echt een geweldige groep mensen: zowel mensen die zich opnieuw wilden verdiepen in hun Rooms Katholiek zijn als mensen die een overstap wilden maken van het "niets" of een andere traditie naar de RK kerk. Dat leidde tot goede gesprekken en verhelderende inzichten.

Ik ben nu druk met het voorbereiden van de bijbelcursus. Die bijbel heeft me altijd enorm gefascineerd. De bijbel is eigenlijk een hele verzameling van boeken: meer dan 70! Het zijn verhalen die eerst in de mondelinge traditie van generatie op generatie zijn doorverteld en daarna zijn opgeschreven. Het zijn verhalen die iets proberen uit te leggen; ze zijn met inspiratie opgeschreven. Veel katholieken lezen de bijbel niet. Dat is jammer, want het is echt een mooi boek om te lezen. Er staat echt van alles in: liefdesgedichten, heldenverhalen, liederen, grappige verhalen (zoals Jona). Het is allesbehalve "zoetsappige" literatuur over heilige boontjes.

Wij wachten nu met spanning op de publicatie van de Nieuwe Bijbelvertaling, die eind oktober aan koningin Beatrix zal worden aangeboden. (Agnes bied aan om zelf een stukje voor de Hoeksteen te schrijven over deze bijbelvertaling.) We hebben natuurlijk al mogen meelezen met de voorpublicaties. In zo'n boek als Jona komt het grappige karakter nu veel beter naar voren. Het is fantastisch dat dit een vertaling is voor het hele Nederlandse taalgebied, dat zowel door Joden en Christenen gezien wordt als de juiste vertaling.
De bijbel is geen "loodzwaar boek". En er staan verhalen in waar je soms niets mee kunt. Nou, dat hoeft wat mij betreft dan ook niet. Dan parkeer je dat maar ergens. Het belangrijkste is dat het evangelie een blijde boodschap is en ik wil voor alles een "blije katholiek" zijn. Maar we moeten ons niet verbeelden het "enige ware geloof" te bezitten. Ik denk dat we voor alles op de wereld zijn om een goed mens te zijn. De bijbel geeft ons een manier om bij God te komen. Andere mensen leven in andere tradities. Ze bestijgen dezelfde trap maar gebruiken een andere leuning.

Paul Nieuwenhuis

Nieuwe Bijbelvertaling op 27 oktober 2004 aangeboden aan de koningin

Over een kleine tijd wordt een nieuwe bijbelvertaling in omloop gebracht. Vanaf 28 oktober verkrijgbaar in alle boekhandels. U denkt misschien: waarom gebeurt dit? We hebben toch een goede bijbel? Waarom nu weer een nieuwe?
Er zijn er paar hele goede redenen te bedenken: deze vertaling is tot stand gekomen samen met joodse, protestants-christelijke en katholieke medewerkers. De nieuwe uitgave is bedoeld voor heel het Nederlandse taalgebied, ook voor Belgische Nederlands sprekenden. De vertaling is geschreven in gewoon Nederlands van nu en kan echt voorgelezen worden. Eigenlijk is het de eerste vertaling die recht doet aan teksten in hun eigen soort: een verhaal is een verhaal, een psalm is een lied. Geschiedenis of wet, brief of visioen, makkelijk of moeilijk: wat geschreven is in de brontaal, bijvoorbeeld Hebreeuws of Grieks, wordt zo goed als het kan omgezet in het Nederlands van nu. Teksten dus die thuis en in oecumenisch verband goed gebruikt en begrepen kunnen worden.
Over de vertaling is enkele jaren gedaan. In het boekje Werk in Uitvoering 3 wordt uitgelegd hoe dat komt. Om te beginnen moeten er afspraken worden gemaakt over bijvoorbeeld wanneer gebruiken we u en wanneer gebruiken we jij. Wat doen we met de Godsnaam. Hoe bepalen we wanneer een nieuwe alinea begint. Hoe laten we zien dat 'hoofdstuktiteltjes' niet in de tekst horen? Er wordt gewerkt met mensen die de brontaal bestudeerd hebben, maar ook met mensen die bijvoorbeeld Nederlands hebben gestudeerd. Die schrijven, overleggen, wijzigen tot ze tevreden zijn. Dan volgt er een lezerspubliek, bijvoorbeeld mensen die er ook veel van weten, maar ook gelovigen uit vele richtingen en dichters of schrijvers. Die komen met suggesties of commentaar. En dan weer opnieuw. Een voorbeeldje: het boek Ester is bijna een sprookje. Aan het hof zijn mooie kleren, mooie spullen, alles goud wat er blinkt. Daar drinken ze natuurlijk niet uit kommen of bekers, maar uit bokalen. Niet dus: in Zuid-Nederland is een bokaal een vissenkom!
Als je verschillende vertalingen naast elkaar legt, valt de eerste vertaling, de Statenvertaling, het meeste op. Ik denk dat het niet mogelijk is om het belang van deze vertaling voor het Nederlands te overschatten. Het ontstaan van onze taal voor het hele taalgebied is zeker ook een gevolg van deze standaard. Een bezwaar ervan is dat zij te oud is: de taal uit die tijd is niet meer de taal van nu. Woorden en hun betekenis veranderen in de tijd. Een mooi voorbeeld is het beroemde stukje uit Prediker: ijdelheid der ijdelheden. Om te beginnen is deze manier van zeggen echt Hebreeuws. Wij zeggen meer iets in de sfeer van 'het toppunt van ijdelheid'. Maar dat is niet het ergste: wij begrijpen de tekst niet meer. Bij het woord ijdelheid denken wij meer aan het ijdel zijn van mensen - overdreven aandacht voor het uiterlijk. Maar het woord ijdelheid hangt samen met het woord 'ijl'. Bijvoorbeeld: boven in de Himalaya is de lucht zo ijl dat mensen zuurstof mee moeten nemen. De moderne vertaling heeft dus nu: lucht en leegte. Ofwel: het stelt helemaal niks voor, heeft geen betekenis, inhoud.
Ons boek der boeken (ons belangrijkste boek) heeft een vernieuwing ondergaan die ik u erg kan aanbevelen. Er komt overigens ook een gesproken bijbelvertaling, namelijk bij de Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden. Over een grote letter uitgave heb ik nergens iets kunnen vinden. Op internet is er veel over de NBV te lezen. Ik geef u even een paar adressen met wat commentaar van mij erbij:
www.denieuwebijbelvertaling.nl informatie, veelgestelde vragen, bestellen van de katholieke variant van de bijbel (wij hebben meer boeken in onze bijbel dan de protestant-christelijken)
www.bijbelgenootschap.nl soortgelijk, maar dan de prot-chr variant
www.bijbelencultuur.nl vanuit gedichten/schilderijen etc wordt steeds een link gelegd naar bijbelteksten - de NBV wordt gebruikt als bijbeltekst

Agnes van der Reep