Er zat een draadje los (dec. 2004)

Deze maand sprak ik met mevrouw Riet van den Hoogenhoff - Camu, die de hele zomer druk geweest is met het restaureren van een kazuifel van de Barbarakerk. We beginnen met het maken van foto's bij daglicht in de tuin van de kerk. Vol trots bekijkt ze haar werk en wijst de plaatsen aan waar veel werk aan is geweest. Ze vertelt dat ze vroeger op het borduuratelier van de firma Cox in de Maliestraat in Utrecht heeft gewerkt waar o.a. kazuifels, stola's, vlaggen en vaandels werden vervaardigd. Ze heeft daar gewerkt van haar 18e totdat ze zes jaar later ging trouwen.

Ik heb dat altijd fantastisch mooi werk gevonden. Toen ik hoorde dat er kazuifels werden tentoongesteld op de restauratiezondag, op 30 april jl wilde ik meteen gaan kijken. Zodoende kwam ik in gesprek met dhr Wim Zuurhout die me de topstukken heeft laten zien. Toen we zo aan de praat waren vertelde ik wat voor werk ik gedaan had vroeg ik of er misschien nog een kazuifel opgeknapt moest worden. Wim toonde me dit kazuifel, waar een paar draadjes aan loszaten.

Een maand later heb ik het opgehaald. Ik vond het vreselijk leuk om het werk na al die jaren weer te doen. Maar toen ik thuis kwam ben ik erg geschrokken van de staat waarin het gewaad zich bevond. Maar daarin vond ik ook wel weer een enorme uitdaging. Mijn man heeft een groot raam gemaakt waar we het op konden spannen. Dat heeft een groot deel van het restauratiewerk in de huiskamer gestaan. Alles moest even opzij. Ik heb er in 4 maanden tijd ongeveer 200 uur aan besteed.

Veel borduurwerk was helemaal vergaan. Ik heb dus weer garen moeten zoeken in de goede kleuren en met fijne naaldjes heb ik het weer opnieuw aangebracht.
Verder heb ik alle kraaltjes en pailletjes vernieuwd en heb ik het gouddraad opnieuw aangebracht.
Het goudbrokaat heb ik vernieuwd voor zover dat nog mogelijk was. Het was een "heidens" werk, maar ik vond het schitterend.

Op de band zijn allerlei bloemmotieven te vinden. Dat is applicatiewerk. Applicatiewerk is stof op stof, soms met karton erin, dat vervolgens wordt geborduurd. Dan ontstaat wat we tegenwoordig een 3D effect noemen.
Het is best zwaar werk. Het kazuifel is erg zwaar, maar zo'n klos gouddraad is ook al erg zwaar.

Met Barbaradag was het klaar en werd het kazuifel in zijn nieuwe glorie getoond. Op het feest van Christus Koning (20 november)zal het in de mis gebruikt worden.

Ik ben altijd erg creatief geweest. Als kind wilde ik graag naar de tekenacademie. Maar mijn moeder vond dat maar niks voor een meisje. Een meid kon het best naar een naaiatelier. Ik had al een paar banen gehad toen ik bij Cox begon. Dat is een leuke tijd geweest. Meneer Cox en de cheffin waren vreselijk streng. Als er een steekje niet goed zat, moest het helemaal overnieuw. En wij zaten daar allemaal in keurige witte gesteven schorten. Maar toch hebben we vreselijk veel lol gehad. We zaten met een stuk of 12. We hebben wel eens avonden doorgewerkt aan een vlag van de NS, die op tijd klaar moest zijn.

"Boven" werd het patroon op de stof aangebracht. Op een vel papier waren de motieven geschetst. In dat papier werden kleine gaatjes geprikt en op de stof gelegd. Daar werd dan een blauw poeder op gestrooid, dat door de gaatjes op de stof kwam. Dan ging er spiritus overheen, zodat het blauwe poeder bleef zitten. Wij deden het applicatie en borduurwerk. "Boven" deden ze dan het tamboereren (mechanisch borduren) en het in elkaar zetten van de kazuifels. Ik heb mooie herinneringen aan die tijd en ken nog steeds een aantal dames van het atelier.

Ik ben altijd geïnteresseerd gebleven in lappen en stoffen. Ik maak nog altijd de kleding van mezelf en mijn man. Ik heb lang de wens gehad om een boetiekje te beginnen, maar dat is er nooit van gekomen.
Maar het kazuifel kan nu weer jaren mee. Ik denk dat de stof eerder vervangen moet worden, dan dat er weer wat aan het borduurwerk moet gebeuren.

Bij het opruimen van het kazuifel vonden we een ander exemplaar waar ook een draadje aan los zat. Ze zegt lachend: "Het is heerlijk werk, maar voorlopig even niet".

Paul Nieuwenhuis