 De
katholieke identiteit moet beter zichtbaar worden
(april 2006)
  
Jacques Diederen zit namens de parochie in het bestuur van
de Stichting Katholiek Primair Onderwijs
Nieuwegein (SKPON). Als ik hem benader met de vraag of ik hem
mag interviewen voor de rubriek ‘Vrijwilliger aan het woord’, reageert
hij in eerste instantie wat aarzelend: ik ben toch geen vrijwilliger
in de parochie? Maar hij stemt toe. Tegen het einde van ons gesprek
komt terloops ter sprake dat hij de Hoeksteen bezorgt in zijn wijk,
dus tòch een echte Taborvrijwilliger!
Hoe kwam je in deze functie terecht?
Ongeveer vier jaar geleden ging ik met pensioen en bezocht een
voorlichtingsavond in de Barbarakerk om mijn hulp aan te bieden als
vrijwilliger. Het maakte mij niet uit wat, misschien kon ik helpen
met vouwen en nieten van de Hoeksteen of iets dergelijks. Maar Pastor
Heuver zei: ik heb wel iets anders voor je. Wil je namens het Parochiebestuur
zitting nemen in het schoolbestuur? De parochie mag één lid voordragen
bij de SKPON die in het bijzonder moet letten op de katholieke identiteit
van de scholen.
Had je affiniteit met het onderwijs?
Ik was eigenlijk heel erg verrast dat ik hiervoor gevraagd werd,
ik heb niet in het basisonderwijs gewerkt en heb ook geen kinderen,
dus van daaruit ook geen ervaring met of bijzondere kennis van het
basisonderwijs of hoe je de katholieke identiteit in moest vullen.
De enige ervaring die ik had was uit mijn eigen lagere schooltijd.
Natuurlijk had ik wel verhalen van mensen gehoord die kinderen op
een katholieke school hadden en zeiden: het is wel een katholieke
school maar je merkt er niks van! Maar blijkbaar was het moeilijk
iemand te vinden en was de plek al lange tijd vacant.
Hoe lopen de lijnen naar de scholen en wat is jouw rol daarin?
De SKPON heeft een Commissie Identiteit, waar ik lid van ben. Dit
is een klankbordgroep voor het bovenschools management die de supervisie
heeft over het godsdienstonderwijs.
Daarnaast is er de Centrale Werkgroep Catechese voor de scholen. Iedere
school heeft daar een vertegenwoordiger in. Die bijeenkomsten ben
ik bij gaan wonen. Ik was een leek, had wel ideeën, maar het was in
het begin heel moeilijk. Er was op dat moment ook geen identiteitsbegeleiding
(Thea Peereboom
was al een jaar weg). Ik kreeg en krijg gelukkig veel ondersteuning
van Els van Rotterdam, die als personeelsfunctionaris deel uitmaakt
van het bovenschools management en veel affiniteit heeft met de katholieke
identiteit .
We zijn begonnen met de identiteitsbegeleiding weer op te zetten.
Vroeger werd deze gedeeltelijk door de parochie en gedeeltelijk door
de scholen betaald, nu huren we het in bij STIMIN (Stichting Identiteitsbegeleiding
Midden Nederland). Piet van Hest is de huidige identiteitsbegeleider
en hij vergadert ongeveer vier keer per jaar met de coördinatoren
van de scholen over het godsdienstonderwijs. Ik ben hierbij aanwezig
om zicht te krijgen op wat er gebeurt en maak verslag van de bijeenkomsten.
Hoe komt de katholieke identiteit tot uiting?
Het godsdienstonderwijs is een belangrijk aspect van de katholieke
identiteit, maar het moet op meer manieren tot uiting komen: in het
werken aan gemeenschapsvorming, het samen vieren van de belangrijke
katholieke feesten en het dienstbaar en beschikbaar zijn in verband
met rechtvaardigheid, gerechtigheid en solidariteit.
Het godsdienstonderwijs is géén geloofsopvoeding in de katholieke
traditie meer. De voorbereiding voor de Eerste Communie en het Vormsel
gebeurt niet meer op de scholen. Dat kan ook niet meer. Het merendeel
van de kinderen komt waarschijnlijk niet meer uit praktiserend katholieke
gezinnen en er zitten ook veel kinderen met een andere etnische en/of
godsdienstige achtergrond bij.
Wat wordt er dan wel gedaan?
De doelstelling is nu: de kinderen aan de hand van catecheseprojecten
(ongeveer 4 per jaar) kennis te laten maken met verschillende wereldgodsdiensten
met een prominente plaats voor het christendom en de katholieke variant
daarvan. Tevens wordt geprobeerd bij de kinderen religieuze gevoelens
op te wekken en zin voor het hogere.
Katholieke scholen hebben de laatste decennia moeite gehad met het
predikaat katholiek: wat moeten we er mee? Het werd nogal eens weggemoffeld,
maar het is wel recht en reden van het bestaan als bijzondere school!
Katholieke scholen profileren zich minder dan Protestants-christelijke.
Maar er schijnt wel een kentering te zijn. Veel katholieke schoolbesturen
willen toch weer duidelijker de katholieke identiteit van hun scholen
gaan presenteren naar ouders en overheid.
Wij zijn zelf als schoolbestuur bezig met het maken van een beleidsplan
voor de komende vijf jaar. Daarin wordt duidelijk omschreven wat katholiek
zijn in deze tijd voor de scholen inhoudt, rekening houdend met het
feit dat veel leerlingen niet meer in de katholieke traditie staan.
Dat geldt trouwens ook voor nogal wat leerkrachten en die geven tenslotte
het (godsdienst)onderwijs.
Ouders van kinderen met een andere etnische en/of godsdienstige achtergrond
moeten onze doelstellingen respecteren als ze hun kind naar een van
onze scholen sturen. Bij de aanstelling van leerkrachten geven wij
duidelijk aan wat de katholieke identiteit inhoudt voor hun functioneren.
Je kunt de betekenis van de katholieke identiteit in een beleidsplan
natuurlijk wel heel mooi verwoorden, maar in de praktijk moeten de
scholen en de leerkrachten het waarmaken.
Onze identiteitsbegeleider heeft een onderzoek ingesteld naar de kwaliteit
van het godsdienstonderwijs op onze scholen. De catecheseprojecten
worden erg gewaardeerd door de leerkrachten. Maar waar het aan schort
is eenheid binnen het team met betrekking tot wat je met het vak godsdienst
wilt bereiken en hoe dat op de beste manier kan. De coördinatoren
krijgen in de Centrale Werkgroep Catechese een introductie in een
project, zij nemen het vervolgens mee naar school, maar om dan het
hele team mee te krijgen is moeilijk, dat loopt hier en daar niet
goed. Het streven van de SKPON is om per school het hele team onder
leiding van de directie meer als een eenheid te laten functioneren
bij het geven van godsdienstonderwijs en het gestalte geven aan de
katholieke identiteit. De leerkrachten zijn in het algemeen bereid
mee te werken aan een verdere ontwikkeling van hun professionaliteit
op dit gebied. De Commissie Identiteit zoekt naar een methode om de
begeleiding dichter bij de teams te krijgen, meer schoolnabij. Maar
dat brengt een kostenplaatje met zich mee want je moet veel meer uren
begeleiding inkopen.
Wat is de relatie met de parochie?
Een paar jaar geleden is er een bisschoppelijke brochure verschenen
over de katholieke identiteit, waarin onder andere gesproken wordt
over de noodzaak van een zinvolle relatie tussen de katholieke scholen
en de parochiegemeenschap. Vroeger kwamen de pastores in de school.
Nu is er nog maar een heel dun draadje naar de scholen (=de afgevaardigde
in het schoolbestuur). Er is ook geen mankracht meer voor. Het is
wel de bedoeling dat er een connectie blijft. Sommige scholen houden
vieringen in een van de kerken, maar dat gebeurt op eigen initiatief.
Volgens de statuten van de SKPON zit ik zonder last of ruggespraak
in het schoolbestuur, ik breng dus geen verslag uit naar het parochiebestuur.
In voorgaande jaren heb ik wel af en toe overleg gehad met pastores
en het parochiebestuur. Ik ben volledig bestuurslid (zelfs secretaris)
van de SKPON en zodoende heb ik ook met allerlei andere zaken te maken.
Maar mijn bijzondere aandachtsgebied is de katholieke identiteit.
Zorgen dat er in zoveel mogelijk verschillende lagen binnen de SKPON-organisatie
zoveel mogelijk aandacht hiervoor gemobiliseerd wordt en dat de identiteit
op de agenda blijft.
Tot slot heeft Jacques nog een oproep aan de lezers:
Ik zou wel eens willen weten wat ouders willen. Maak het kenbaar
naar de Commissie Identiteit van de SKPON (Prins Hendriklaan 27, 3433
EH Nieuwegein; e-mail info # skpon (punt) nl **) als u vindt dat de katholieke
identiteit niet goed uit de verf komt!
Ineke Brouwer
|
