‘Kruip niet weg als men u nodig heeft’ (juni 2008)

Deze keer spreek ik met José en Wim Schults die allebei heel vele uren aan vrijwilligerswerk besteden in de Taborparochie. Teveel om op te noemen wat ze allemaal al gedaan hebben voor de parochie, maar op dit moment zitten José en Wim in de organisatie van Open Kerk, is José bestuurslid van de Taborparochie met als aandachtsgebieden vrijwilligersbeleid en oecumene en is Wim o.a. voorzitter van het liturgisch beraad van de Nicolaaskerk en secretaris van de centrale liturgie commissie.
José: Ja, het gevoel om me in te zetten voor de samenleving zit heel diep. Het is met de paplepel ingegoten. In Rosmalen, waar ik geboren ben, was mijn vader hoofd van de lagere school. Hij zat in allerlei besturen en commissies en vergaderde ook heel veel.
Vlak na de oorlog vroeg ik eens aan de onderwijzer van de lagere school: “waar komt die oorlog toch vandaan?”. Ik zal zijn antwoord nooit vergeten en de conclusie die ik daaruit trok: “jullie moeten het later anders doen.” Dat is een bepalend moment geweest in mijn leven.

Waarom heb je de kerk gekozen om een betere wereld na te streven?

José: Nee, het gaat bij mij om de inzet voor de samenleving. Ik heb van alles en nog wat gedaan op het gebied van vrijwilligerswerk: EHBO , scouting. Toen ik pas onderwijzeres was werd ik gevraagd om een aan de kerk verbonden bibliotheek op te zetten (mensen uit het onderwijs werden overal voor gevraagd…) Het waren allemaal boeken met het predicaat ‘Nihil Obstat’, maar goed, er was tenminste een bibliotheek. ’s Zondags na de hoofdmis was de bieb dan open.

Toen we in 1972 naar Nieuwegein kwamen zijn we bij het kerkkoor gegaan en toen is van het één het ander gekomen.

Ook Wim heeft veel vrijwilligerswerk gedaan voor de hockeyclub. Daarnaast was hij coördinator bejaardenwerk, zat hij in het schoolbestuur en nog veel meer. Via het koor is hij bij de Nicolaaskerk betrokken geraakt.

José: Ik vind het soms moeilijk om nee te zeggen als er een beroep op me gedaan wordt. Mensen zeggen wel eens, “ja, maar je doet het toch graag!”. Maar er zijn dagen dat ik me dat wel eens afvraag. Maar ik voel me verantwoordelijk voor de gang van zaken. Dingen gaan nu eenmaal niet vanzelf. Je moet dingen in beweging zetten en gaande houden. Pasgeleden stond er op de Gerarduskalender een spreuk die me erg aansprak: "kruip niet weg als men u nodig heeft". Als er in de maatschappij en in de kerk geen mensen opstaan om iets te ondernemen, dan gebeurt er niets. "Geen tijd" of "ik kan het niet" zijn vaak geen goede argumenten. Mensen onderschatten zichzelf vaak of ze hebben de durf niet. Meestal kunnen ze veel meer dan ze zelf denken.

Wim: Met Pinksteren was in de Nicolaaskerk de traditionele oecumenische viering. Ik ben als lid van de tekstgroep voorgegaan samen met ds. Inge Hoek. Ik geloof dat we een goede viering gemaakt hebben, goed in de zin van opbouw, taalgebruik en sfeer. "Vruchten van de geest" was het thema.
Zowel protestanten als katholieken hadden grote waardering. "Fijn dat het kan" is een veelgehoorde reactie. Eigenlijk zou het beter zijn om elk jaar om en om in de Nicolaas- en de Dorpskerk te vieren, maar de dorpskerk is daarvoor te klein. “Met Pinksteren gaan we naar onze kathedraal” zeggen sommige PKN-ers dan.

Open kerk

Het project "open kerk op dinsdag" heeft een sterk oecumenisch karakter; het is bedoeld als voorloper van KIS (kerk in de stad). Oorspronkelijk was het een "drieluik": koffie drinken – gezamenlijke maaltijd – vesperviering. Het vindt elke week plaats in de Dorpskerk aan de Nedereindseweg en het naastgelegen Geinlicht. Wim verzucht dat de vespervieringen, die 7½ jaar lang hebben plaatsgevonden en door velen werden gewaardeerd toch moest stoppen omdat er te weinig deelnemers waren. ‘Voor mij was het een moment in de week waar ik erg naar uitkeek.’

Het koffiedrinken en gezamenlijk eten is daarentegen een groot succes. ’s Morgens en ’s middags is het Geinlicht open en kunnen de mensen binnenlopen voor een kop koffie, een praatje en een luisterend oor. De groep gastheren/-vrouwen is aardig verdeeld over katholiek en protestant. Het is vaak lachen geblazen, maar het kan ook serieus zijn. Als gastvrouw vang je soms in een eenvoudige vraag op dat er meer achter zit. We hebben dan de gelegenheid om met zo iemand even apart te praten. Dat lucht vaak erg op. Er is ook de gelegenheid om een kaarsje te branden. Het is fijn dat we die aandacht aan mensen kunnen schenken.

Eens in de veertien dagen is er de gezamenlijke maaltijd. Het is begonnen in De Boog in Galecop en nu is het ook in het Geinlicht. Dat rijst echt ‘de pan uit’. We doen dat nu zo’n 5½ jaar. We hebben een grote groep koks en "bedienende vrijwilligers", zo’n 20 personen. Ook die zijn gelijkelijk verdeeld over de kerken. Daar hebben we niet speciaal ons best voor gedaan, maar het blijkt zo te zijn. We zijn eraan toe om het drie keer in de maand te gaan doen, maar daar hebben we nog niet voldoende vrijwilligers voor. We kunnen per avond 30 bezoekers ontvangen: er zijn nu ca. 60 personen, die één keer per maand kunnen eten. We maken eenvoudige maaltijden , vaak gewone ‘Hollandse pot’.
De maaltijd kost € 3,-. De koks maken er een sport van om zo goedkoop mogelijk in te kopen. Ze ‘stralen’ helemaal als ze het weer voor elkaar hebben. Het fijne is dat het allemaal in zo’n ontspannen sfeer gebeurt. Het loopt allemaal lekker vlot.
De gasten zijn altijd erg enthousiast: "gezellig en lekker gegeten !"

Wim vertelt dat er veel werk zit in de Centrale Liturgie Commissie. De CLC adviseert het parochiebestuur over de vorm en inhoud van vieren. Het liturgierooster in onze parochie wordt opgesteld door José de Vries. Maria Zeldenthuis maakt het pastoresrooster voor het parochieverband 3Rivierenland. De CLC is er dus vooral voor de inhoudelijke kant. Dat is een van de redenen waarom ik destijds theologie ben gaan studeren. Ik heb het theoretische gedeelte afgerond, maar ik heb geen stage gelopen. Ik was toen inmiddels 66 jaar. Ik had van tevoren nooit gedacht dat ik studeren zo leuk zou vinden. Nu zit in iedere tekstgroep iemand met een theologische achtergrond: Hans van der Horst in de Barbara, Gerard Rouwhorst in de Emmaus en ik in de Nicolaas. Ik verzorg ook de suggesties voor de weekendvieringen van de Taborparochie.
Voor elk weekend wordt een mapje gemaakt met suggesties voor de liturgie aan de hand van de lezingen van het rooster. Het bevat tafelgebeden, liederen, teksten en plaatjes. De verschillende liturgiegroepen gaan hier weer mee aan de slag.

Ik merk dat je emotioneel betrokken bent bij liturgie?

Wim: Ja, in mijn eentje kan ik niet geloven. Daar heb ik voeding voor nodig; voeding uit de gemeenschap. Dat kan wel door met andere mensen over het geloof te praten, maar ik vind het belangrijker om het gezamenlijk te beléven. De sfeer is daarom belangrijk. Met elkaar naar de lezingen luisteren, bidden en het mét elkaar zingen. Met name het slotlied moet uit volle borst kunnen worden meegezongen. Dat drukt uit: we geloven samen.

Zijn jullie wel eens samen thuis?

Als de kinderen uit Frankrijk bellen en we zijn er niet, dan zeggen ze "opa en oma zitten weer in de kerk". José is veel avonden weg voor het parochiebestuur, commissies en de Raad van Kerken. We hebben samen bijna een "volledige baan" bij de kerk, maar het is niet zo dat we elkaar niet meer zien; we zitten soms ook samen in een commissie.
Bij het afscheid vertellen Wim en José dat ze in verband met het klimmen der jaren het wat rustiger aan willen gaan doen. Met hun ‘staat van dienst’ is ze dat van harte gegund. Maar of ze kunnen ‘wegkruipen wanneer men hen nodig heeft’, is nog de vraag.

Paul Nieuwenhuis

Wim Schults is op 24 juni 2010 overleden.