Onbekend maakt onbemind (april 2008)

Dit keer geen vrijwilliger aan het woord van een werkgroep uit de parochie, maar een parochiaan die een bijzonder initiatief nam, Marianne Jacobs. Enige tijd geleden richtte zij een vrouwennetwerk op voor vrouwen met verschillende culturele en religieuze achtergronden. De andere deelnemers aan het interview zijn Marjo Boxman en Haseena Bakhtali, die het netwerk mede hebben opgezet. Marianne en Marjo zijn beiden van Nederlandse komaf en katholiek. Haseena is Hindoestaanse (Indiase afkomst), moslim, geboren in Suriname en sinds haar 18e woonachtig in Nederland.

Hoe is het idee voor een vrouwennetwerk ontstaan?

“Het beginpunt was een lezing in de Emmauskerk, die werd georganiseerd door de werkgroep christenen – moslims, onder leiding van Hans Oldenhof. Het was een interculturele lezing, waarbij o.a. een imam en een politicus spraken. Het ging over in hoeverre je religie ook bij het publieke domein kon betrekken, en niet alleen binnenshuis houden.
Ik was op deze bijeenkomst en heb daar een lijst neergelegd waar vrouwen, die interesse hadden om deel te nemen aan een gespreksgroep, konden intekenen. Mijn idee was om een gelegenheid te scheppen waar vrouwen onderling met elkaar kunnen praten om zo elkaars cultuur te leren kennen en elkaar te naderen. Aanleiding om dit te doen, was dat er in die tijd net een hoop gedoe was rond de bouw van een moskee. Er was veel ophef over in de woonwijk, er was veel onwetendheid over de islam en er bestonden veel vooroordelen. Met name veel oudere Nederlandse vrouwen hebben zich toen opgegeven voor de gespreksgroep, omdat zij meer wilden weten over de islam.”

Waarom alleen voor vrouwen?

“Bij moslima van met name Turkse, Somalische en Marokkaanse afkomst kan het een belemmering zijn dat er mannen aanwezig zijn.
De bedoeling is om mensen met elkaar in gesprek te laten komen. Om elkaars achtergrond en persoonlijke verhaal te leren kennen, en uit te wisselen hoe je je religie ervaart. Met name de islamitische vrouwen moesten in het begin heel veel uitleggen want er waren veel dingen die de autochtone vrouwen niet begrepen.”
De groep komt ongeveer eens in de zes weken bijeen bij Marianne thuis. Het huiskamer-idee geeft een intieme sfeer.
Ze zijn begonnen met twaalf vrouwen, zes om zes. Daarbij bleek dat de verschillen tussen christenen onderling soms groter waren dan de verschillen tussen christenen en moslims! Je hebt natuurlijk hele progressieve katholieken en heel behoudende protestanten. Ook tussen moslims onderling is er een grote variatie.
Tijdens de bijeenkomst kunnen de vrouwen elkaar vragen stellen. De behoefte is er.
Men vindt het fijn om te vertellen en er is oprechte interesse in elkaar.
In Leidsche Rijn draait ook zoiets. We zijn daar een keer geweest om te vragen hoe zij dat daar doen. In Nieuwegein is er ook altijd een Thee-In gehouden en vanuit die gedachte is Marjo mee gaan doen met het opzetten van dit netwerk. Voor Haseena was de reden dat zij zich stoorde aan de spanningen in de samenleving.
Marjo en Haseena, die beiden ook in het organisatiecomité voor de Internationale Vrouwendag zitten, kennen vanuit hun betrokkenheid bij de Thee-In (van de Stichting Welzijn Nieuwegein) heel veel islamitische vrouwen. Maar sommige vrouwen willen liever niet meedoen, zij vinden dat zij zich al zo vaak moeten verdedigen. De taalbarrière vormt meestal geen probleem.

Haseena vertelt dat je ziet dat er ook angst is: met name oudere islamitische vrouwen vragen zich af of wat we doen wel mag van de overheid.
Religie is belangrijk voor de identiteit. Je ziet dat de jeugd trots is op het islamitisch zijn, zij gaan zelf op zoek naar antwoorden. Zij gebruiken het als identificatie en voor hun emancipatie.
Marianne vult aan: “het is zoals Rouvoet ook heeft gezegd: dat is bij ons weg, wij komen niet meer voor onze religie uit. Bij ons heeft in de vijftiger jaren een strijd plaatsgevonden, waarbij de plek van de religie ingenomen is door andere waarden. Ook bij moslims vindt er een emancipatieproces plaats, een aanpassen aan de wereld en je persoonlijke verantwoordelijkheid nemen. Nu zijn deze vrouwen nog pioniers, maar hetzelfde wat bij ons al decennia geleden heeft plaatsgevonden, gebeurt over twintig jaar ook bij de moslims.”

Hoofddoek vaak onderwerp van gesprek

Iedere bijeenkomst proberen ze een thema te geven. Er wordt gewerkt met een stelling, maar in de voorstelronde ontstaan er meestal al vragen aan elkaar en het onderwerp hoofddoek komt vaak terug. Je hoort verhalen van hoe mensen reageren op een hoofddoek. Een hoofddoek schept afstand, is soms te confronterend. Vrouwen vertellen dat ze op het werk de hoofddoek afdoen, en hem buiten weer omdoen. Een hoogopgeleide Algerijnse vrouw die, nadat ze weduwe was geworden, besloot om een hoofddoek te gaan dragen, vertelde dat ze voorheen aanzien genoot bij een club waar ze kwam, maar dat vanaf het moment dat ze een hoofddoek droeg er naar haar gekeken werd alsof ze de werkster was.
Een oudere Nederlandse vrouw vertelde dat ze sinds ze er meer vanaf weet mensen met een hoofddoek aankijkt!

Niet alleen verschillen

Naast de verschillen wordt er ook gesproken over gemeenschappelijke dingen.
Marjo vertelt: “we hadden het bijvoorbeeld over wat je het meest ontroert in je eigen godsdienst. Voor mij was dat het verraad van Petrus, dat is zó menselijk. Een eye-opener was het volgende: wij kennen allemaal wel de zin van Jezus: “wie niet voor mij is, is tegen mij.” Deze zelfde woorden gebruikte Bush na het gebeuren van 11 september. Islamieten zijn er heel erg van geschrokken dat Bush deze woorden gebruikte; voor hen was dit een trap na! Wij schrokken weer van hùn reactie!”
Je ziet ook overeenkomsten op het gebied van bezinning en bidden. Het ‘schietgebedje’ is heel herkenbaar. Een islamitische vrouw zei eens: “uiteindelijk zijn we allemaal nakomelingen van Abraham”. Een ander onderwerp waar over gepraat wordt is de opvoeding in het geloof en de bezorgdheid over de kinderen.
Elke bijeenkomst is anders, maar het geeft altijd een voldaan gevoel!

De grootte van de groep varieert per keer van 7 tot 16 vrouwen, en de leeftijd ligt tussen de 30 en 80 jaar. De samenstelling wisselt heel erg, maar hierdoor krijg je wel het olievlek idee. Het is ook de bedoeling dat het geen vaste groep wordt. Al is het soms wel moeilijk om iedere keer mensen bij elkaar te krijgen, met name om islamitische vrouwen bij de groep te krijgen. Vaak gaat het toch via een persoonlijke benadering of nemen mensen iemand mee.
Ter plekke wordt het idee geopperd dat ze eigenlijk eens zouden moeten onderzoeken of de plaats een belemmering is om te komen. Misschien zou het eens in de ontmoetingsruimte van het Nijpelsplantsoen gehouden moeten worden?

Alle drie zijn zij van mening dat het een olievlekwerking moet zijn, dus laten het alsjeblieft steeds weer andere mensen zijn die komen!

Marianne: “de essentie van de gesprekken is de persoonlijke interesse, mensen zijn oprecht geïnteresseerd in elkaar! De vrouwen luisteren echt naar elkaar. Persoonlijke verhalen hebben veel meer impact en kweken begrip. De islam krijgt hierdoor een gezicht, het is geen ver van je bed show meer.”
Haseena: “het probleem is dat veel via de media wordt voorgeschoteld. Dat geeft een algemeen beeld van de islam, dat generaliseert. Zo is besnijdenis bijvoorbeeld niet iets van de islam maar puur iets cultureels; het gebeurt overal in Afrika in verschillende religies. Het is griezelig dat dat allemaal gelinkt wordt aan de islam. Die negatieve beeldvorming is heel jammer. De kern van de islam is in vrede leven met je omgeving.
Allochtonen komen vaak uit het platteland in het vaderland en komen dan in een hoog ontwikkeld land terecht. Zij nemen hun cultuur mee. Dit vinden mensen bedreigend, men is bang dat het ten koste gaat van. En Wilders exploiteert die primitieve instincten van mensen om macht uit te oefenen.”

Zoals het spreekwoord zegt: onbekend maakt onbemind!
Daarom nodigen zij lezers van de Hoeksteen hierbij nadrukkelijk uit om een keer deel te nemen aan een bijeenkomst en vooral ook hun allochtone buren, kennissen, vrienden mee te nemen.

Ineke Brouwer

Wie interesse heeft kan voor meer informatie mailen naar:

Marianne Jacobs: mfjacobs # tiscali (punt) nl **
Haseena Bakhtali: hbzbakhtali # hotmail (punt) com **
Marjo Boxman: marjoboxman # planet (punt) nl **