Pasen kan niet los van Goede Week gevierd worden (maart 2001)

Wederom interview ik een vrijwilligersechtpaar voor deze rubriek. Het zijn Martha en Huub van Woerden. Ik vraag hen hoe zij organiste en koordirigent geworden zijn. Ze vertellen dat ze door de doop van hun dochter Geeske betrokken raakten bij de Emmauskerk. Huub ging zingen in het Emmauskoor. Toen de organiste voor rouw en trouw overleed had Huub gezegd: "Martha kan piano spelen, is dat ook goed?" Martha: "En toen ging het allemaal heel snel. Ben Topper zei tegen me ‘Hier zijn de sleutels van de Emmauskerk; over 3 weken is er een huwelijk’. Ik ben toen eerst maar eens met pastor Ben Tiedink meegegaan om te kijken hoe een huwelijksviering eigenlijk gaat. Op de dag van de viering kreeg pas ik het liturgieboekje in handen en daarin stond op verschillende plaatsen ‘orgelspel’. Ik heb toen maar wat muziek gepakt die daar lag. Maar achteraf bleek daar een paasliedje bij te zijn."

Gereformeerd nest

Martha vertelt: "Ik kom eigenlijk uit een ‘gereformeerd nest’. Wij zongen thuis elke zondag liederen van Johannes de Heer en mijn moeder begeleidde dat op de piano. Dat pianospelen vond ik al jong erg mooi en begon dat na te doen. Zo heb ik het begeleiden geleerd. Pastor Tiedink heeft me geweldig gestimuleerd. Hij zei altijd: ‘Zorg ervoor dat je gelijk begint en gelijk eindigt; wat er tussendoor gebeurt is niet zo belangrijk’. Maar als er iets fout ging tijdens de viering zei hij altijd: ‘dit was mijn schuld; ik had haar eerder de muziek moeten geven’. Ik voelde me in die begintijd bij hem nooit in mijn hemd staan. Pastor Tiedink was zelf ook een goed organist en theoreticus. Ik werk nu nog steeds veel met uitwerkingen van hem."

Huub vertelt hoe hij dirigent werd: "Toen Ben Topper had aangekondigd dat hij ermee wilde stoppen, kwam Ria Goes mij vragen of ik daar niets voor voelde. Ik dacht: ‘Hoe komt ze daar nou bij. Ik heb helemaal geen muzikale achtergrond’. Ik ben toen bij de Gregoriusvereniging de cursus koordirectie gaan doen en Ben coachte me. Het koor was heel tolerant voor me. Ja, en zo ben ik daar ingerold."

Te veel

Martha vertelt dat ze er een tijdje tussenuit is geweest. "Op een gegeven moment werd de kerk, de studie en het lesgeven allemaal te veel. Wat de kerk betreft: Een organist heeft eigenlijk een eenzame positie. Iedereen vindt het normaal dat het orgel speelt en men staat er niet altijd bij stil dat er een mens achter het orgel zit. Soms kwam men op het laatste moment met voor mij onbekende muziek aanzetten of werd de liturgie heel laat doorgegeven. Dat veroorzaakte veel stress. Nu heb ik goede afspraken met de pastores en de administraties gemaakt. En bovendien is er nu een veel betere samenwerking met de andere organisten. Ik merk nu, na 17 jaar, dat we echt één parochie aan het worden zijn. Die uitwisseling is het behoud van de kerk".

Liturgie

Ik vraag wat liturgie voor hen betekent.

Martha: "Ze zeggen wel: ‘zingen is dubbel bidden’. Daar wil ik aan toevoegen: ‘orgelspelen is driedubbel bidden’. Van huis uit zijn we opgegroeid met het Woord en verder geen show erbij! In de katholieke kerk heb ik leren waarderen dat symbolen vaak meer zeggen dan woorden. Een kaars opsteken, de consecratie. Maar een goede preek vind ik ook belangrijk. Het gevoel dat ik bij zo’n viering heb probeer ik muzikaal tot uitdrukking te brengen."

Huub: "Een viering is voor mij een plaats van rust en tot jezelf komen. Dat ligt dichtbij tot God komen. Ik ben heel erg met de teksten bezig, vooral de teksten van de liederen. Ik probeer het koor ook bewust te maken van de teksten. We zingen veel liederen met teksten van Huub Oosterhuis. Die teksten zijn niet zo direct en niet moraliserend. Je haalt er iedere keer iets anders uit en ze zetten je aan het denken. Ik vind het heel belangrijk dat je weet wat je zingt en daarom zing ik liever geen Latijn."

Martha: "Ik word juist helemaal rustig van Gregoriaanse muziek. Ik vind het zó wonderbaarlijk dat die muziek al honderden jaren oud is en nog steeds zo inspirerend is".

Pasen:

Ik vraag hen wat Pasen voor hen betekent en wat de mooiste paasmuziek is:

Huub: "Pasen betekent voor mij veel meer dan Kerstmis. Het is voor mij het feest waar het om gaat in het geloof. Pasen betekent voor mij een nieuw begin. Maar Pasen is voor mij onlosmakelijk verbonden met de goede week. Ik kan Pasen niet ‘los’ vieren. Mijn favoriete paaslied is: ‘Dan zal ik leven’. Daar zit alles in, vooral ook het visioen van de opstanding."

Martha: "Pasen is voor mij verbonden met Bach. In de goede week denk ik aan de koralen: ‘O Mensch bewein dein Sünden Gross’ en ‘O Lamm Gottes Unschuldig’. Met Pasen is er ‘Erstanden ist der Heilige Christ’. De muziek begint vanuit de grond en bouwt steeds hoger op. Je hoort en voelt de opstanding. Ik kan dan ook lijfelijk de blijheid van Pasen proeven. Die muziek drukt zo goed uit wat de tekst wil zeggen, dat ik soms zit te ‘kwijlen’ achter het orgel.

Ook mij doet Pasen veel meer dan Kerstmis. Ik voel me dan echt heel feestelijk."

Paul Nieuwenhuis