Missie speelt zich af in 6 continenten (jan. 2006)

Pater Martien van Dijk SVD gaat Nieuwegein, na 25 jaar, op korte termijn verlaten. Hij is nu de nestor van de Missionaire Leefgemeenschap aan de Landauerdrift. Hij vertrekt, zoals hij zegt, met spijt in het hart, naar Teteringen, de thuisbasis van de Nederlandse en Belgische provincie van de orde SVD.

Hoe bent u in Nieuwegein terecht gekomen?

Ik heb destijds heel bewust gekozen voor de orde Societas Verbi Divini (SVD) omdat ik missionaris wilde worden om uitgezonden te worden in de wereld. Tijdens onze opleiding werd al duidelijk dat we moesten gaan waarheen we gezonden werden. Toen ik klaar was met mijn studie, in 1962, hadden ze mensen nodig die hier ingezet konden worden. Ik heb vele jaren als groepsleider gewerkt in Deurne in het missiehuis, seminarie en internaat. Dat heb ik gedaan tot het internaat in 1981 werd gesloten.
Binnen de SVD zijn we gaan nadenken over wat missie betekent in Nederland. Want missie is niet alleen iets voor de derde wereld, maar speelt zich af in 6 continenten.

We wilden ons vestigen in de oude stad van Utrecht. Maar uit gesprekken bleek dat daar al diverse religieuze groeperingen actief zijn. Men raadde ons aan om naar de nieuwe stad Nieuwegein te gaan. We gingen op zoek naar een huis in het hart van de stad waar we met z’n vieren en onze gasten sober konden leven. Zo’n huis was moeilijk te vinden, want we wilden zeker niet een of andere villa aan de rand van de stad. We hebben toen gekozen voor twee huizen naast elkaar aan de Landauerdrift. In 1981 zijn wij, Jan Tersteeg, Kees Maas, Wim de Leeuw en ik hier ingetrokken.

Wat is missionair zijn in de westerse wereld?

Met een groepje hebben we zitten nadenken wat “missie” in de moderne tijd in de Nederlands samenleving betekent. Wij hadden daar geen uitgekristalliseerde ideeën over. Nu is “missionair zijn” een beetje een mode-kreet geworden in de kerk, maar wij moesten dat nog uitvinden. We hebben besloten te kijken wat er op ons pad kwam en als het bij ons paste dan deden we het. We hebben ons altijd gericht op mensen die in de knel zitten en die niet bereikt kunnen worden door de parochie. Daarbij is te denken aan vreemdelingen en eenzamen en we verlenen tijdelijk onderdak aan noodgevallen. In het begin hadden we ook een WAO begeleidingsgroep, deden begeleiding van echtparen en levensverdieping (zen-meditatie).

We hielpen ook als vrijwilligers bij lessen aan Turkse en Marokkaanse arbeiders. We waren ook gastgezin voor Vietnamese vluchtelingen die naar Nieuwegein kwamen. Eind jaren tachtig kwamen er steeds meer vluchtelingen naar ons land. Volgens de “wet vluchtelingen” van 1988 moest elke stad en dorp 2 promille vluchtelingen per jaar opvangen. Voor Nieuwegein zijn dat er zo’n 120. Door Vluchtelingenwerk Nederland zijn we toen benaderd om dat te organiseren, samen met een groot aantal groeperingen in Nieuwegein. We hebben steeds geprobeerd het samen met anderen te doen en niet te vervallen in hokjesdenken.

Na een artikel in de Molenkruier hebben we een groep verzameld van ongeveer 20 vrijwilligers. Ik ben zelf ook altijd vrijwilliger gebleven. Ik heb er altijd voor gekozen om niet in een bestuur te gaan zitten, want op die manier kon ik het beste contact houden met de mensen waar het eigenlijk om gaat. Dat zie ik als mijn missionaire taak: mensen, christenen of niet-christenen, bij te staan in hun noden.
Ik heb ook in de zigeunerwerkgroep meegedraaid. Er is destijds een familie het huis uitgezet in verband met overlast. We hebben toen heel wat massagewerk gedaan voor een tijdelijke en definitieve oplossing. Alles is nu weer redelijk op zijn pootjes terecht gekomen.

We hebben ook altijd gasten in huis. In de eerste jaren waren dat vaak gescheiden mannen, van wie de vrouw met kinderen het huis toegewezen krijgt. In latere jaren werden dat veelal uitgeprocedeerde vluchtelingen. De sociale dienst stuurt regelmatig mensen op ons af.

Komen er ook weer nieuwe medebroeders in de missionaire leefgemeenschap?

Ja, er zijn nu een aantal nieuwe medebroeders in de leefgemeenschap gekomen, uit India, Indonesië en de Filippijnen. Zij richten zich vooral op het pastorale werk onder hun landgenoten in Nederland. Zij willen het missionair zijn van de Nederlandse Kerk op een nieuwe manier gestalte geven. Het valt overigens tegenwoordig niet zo mee om de buitenlandse medebroeders naar Nederland te halen. Onze Indiase medebroeder is ongeveer 2 jaar bezig geweest met zijn papieren. En dan volgen zij nog een verkorte procedure omdat zij op de titel van geestelijk voorganger of godsdienstleraar Nederland kunnen binnenkomen.

Hoe is de relatie van de missionaire leefgemeenschap met de Taborparochie?

Wij zijn gewoon lid van de Taborparochie en gaan ook hier naar de kerk. Tijdens de feestdagen, als veel mensen eucharistie willen vieren, gaan wij mede voor in de vieringen met Hans Oldenhof en Dorothea Brylak. Onder ons gezegd, vind ik het onzin dat deze prima mensen niet tot priester gewijd kunnen worden, maar ja, daar hebben wij niets over te zeggen. Ook de afgelopen Kerst ben ik met Hans Oldenhof voorgegaan in 3 Kerstnachtvieringen en de Kerstmorgen viering in de Emmauskerk. Ik heb ook contacten met de centrale diaconie commissie, maar verder willen we onafhankelijk werken van de parochie. We hebben daarover afspraken gemaakt met het pastoresteam en de deken. Wij willen missionarissen zijn. De parochie kan een beroep op ons doen als ze hulp nodig hebben, maar we willen niet opgaan in het basispastoraat.

En nu een plotseling vertrek?

Ja, dat gaat met pijn in het hart. Maar eerlijk gezegd gaat mijn gezondheid wel wat achteruit. Ik word een beetje “kadukelijk”: het lopen wordt moeilijker en het lezen gaat niet meer zo goed. En daarbij komt dat ik van de oude garde ben en ik ben bang dat ik nieuwe ontwikkelingen in de weg sta en de jongere broeders in hun ontplooiing in de weg sta. Op een bepaald punt gekomen moet een beslissing genomen worden. Loslaten is moeilijk en pijnlijk en dat moet dan maar niet te lang duren. Ik word dit jaar 72. Ik ga in Teteringen wonen in een communiteit van vitale medebroeders en ga weer nieuwe taken op mij nemen, die beter passen bij mijn leeftijd. Want stilzitten kan ik niet.

Paul Nieuwenhuis