Ik probeer muziek iets te laten betékenen (nov 2007)

Met een feestelijke eucharistieviering op zaterdag 20 oktober jl. in de Barbarakerk sloot het Tussenkoor van de Barbarakerk haar jubileumjaar af. Samen met Paul Spruijt (dirigent) Corrie Verhoef (secretaris), Ton van Maarseveen (penningmeester) blikken we terug op het jubileumjaar. Ton steekt van wal: Naast dat we kerkkoor zijn, doen we ook veel bijzondere dingen. Onze studiedag in het voorjaar is altijd erg leuk. De bedoeling is dan dat we een moeilijk stuk in één dag instuderen. De laatste was het afgelopen voorjaar. We hebben toen een gedeelte van de mis van Kempter ingestudeerd. Het was in een school in IJsselstein. Dat gaat beter dan in de kerk. In één lokaal studeert Ben Topper, onze geweldige invaldirigent, met de vrouwen. In een ander lokaal, waar we elkaar niet kunnen horen studeert Paul met de mannen hun partij in. 's Middags zingen we dan samen in de aula. Zo'n dag is ook nog een hele organisatie bv. wat de catering betreft. De dag duurt ongeveer van 10 tot 3 uur. Daarna drinken we nog een borreltje met elkaar. Het is fijn om zo’n dag met elkaar met muziek bezig te zijn.

Op de repetitie van dinsdag blijkt dan ook dat het er allemaal goed in zit. In ons bestaan hebben we zeker 8 of 9 keer zo’n studiedag gehouden. Het hele koor blijkt dan ook te komen.

Tijdens ons jubileumreisje verbleven we in een supermooi hotel in Valkenburg. We zongen in een geweldige eucharistieviering in de Basiliek van Sint Servaas in Maastricht. Daarna hebben we nog een heel gezellige zondag gehad. Op zondag 21 oktober was er nog een feest voor leden en introducés met een orkestje erbij. Het was helemaal "top". De leden zeiden tegen Ton: "nu moet je wel rood staan", maar dat valt gelukkig reuze mee.
Corrie vertelt: Het koor is een heel sociaal gebeuren. We steunen elkaar in vóór- en tegenspoed. Het is net een grote familie, waarin ook zo nu en dan mot is. We proberen mensen zo lang mogelijk bij het koor te houden.
Tiny Edelbroek en Aafke Visser zitten in de tekstgroep. Zij bespreken waar de liturgie thematisch over gaat. Samen zoeken we daar de geschikte liederen bij.

En nu kerstmis in aantocht
Ton vindt dat elke Kerstmis 'Stille Nacht' gezongen moet worden. Maar Paul vindt dat je ook eens moet proberen om iets anders te vinden. Normaal gesproken studeren we elk jaar met Kerstmis een nieuw stuk in, maar in dit jubileumjaar hebben al zoveel nieuws ingestudeerd dat we voor Kersmis niets nieuws meer doen. We hebben het trouwens best nog druk rond Kerstmis: o.a. het Antonius Ziekenhuis, Huize Vreeswijk, de Volkskerstzang en Vreeswijk bij Kaarslicht. Dat alles moet zonder vaste organist, want organist Rudolf Swiers heeft bij de jubileumviering afscheid genomen. Al lang geleden heeft hij aangekondigd na het jubileumjaar er mee te willen ophouden. Gelukkig zijn er tot het eind van het jaar gastorganisten zoals Jan Boerwinkel Frank Meurders en Martha Pel. We zijn nu hard op zoek naar een nieuwe organist.

Jullie hebben een nieuwe CD uitgebracht
Paul: Het was een idee van Jan Akkermans, onze voorzitter. Maar in eerste instantie wilde ik het niet. We hadden in 1999 een CD opgenomen en dat was een hele tour. Het kostte heel veel moeite en het was ook een groot financieel risico. Gelukkig waren erin de parochie sponsors die garant stonden voor de kosten. Maar Jan heeft me steeds enthousiaster gemaakt en we hebben een firma gevonden waarbij de financiële risico’s niet zo groot waren en we in onze kerk konden opnemen in plaats van zo’n dure studio. Eind maart hebben we de CD opgenomen op een vrijdagavond en zaterdagmorgen. We zijn nog een hele dag bezig geweest met de montage. In de ene opname zit een kuchje en in de andere een foutje. Steeds het beste kiezen. Er zijn veel 'stille krachten" in het koor druk mee geweest, ook met het boekje en de foto’s.

Op zaterdagavond 20 oktober werd ook onze nieuwe CD gepresenteerd. De viering was heel stemmig, maar toch stonden we er allemaal met een stukje spanning en een beetje onwennig in kostuum. Veel mensen van de Barbarakerk zijn daar heel druk mee geweest: de koffiegroep, de bloemengroep en vooral ook de kosters! Er was koffie met gebak. Het kon niet stuk. De kosters gingen pas om half 12 naar huis. Er zijn inmiddels al 225 exemplaren van de CD verkocht en dat is heel wat in zo’n korte tijd voor een plaatselijk bekend koor.

Paul: de twee CD’s geven een goed beeld van de ontwikkeling van ons koor. Ik vind dat we ons verbeterd hebben. De tweede CD is krachtiger, steviger, hij “staat”.

Onze parochie telt vele koren; wat typeert het Tussenkoor?
Paul: Door de jaren heen hebben we een heel eigen repertoire opgebouwd. Ik ben erg de Anglicaanse muziek toegedaan. Dat is koormuziek waarbij de mensen ook kunnen meedoen. Componisten als Purcell, Ralph Vaughan Williams, Herbert Howells, Orlando Gibbons maakten koormuziek die ook door the congregation (het "volk") kan worden meegezongen. Een mooie traditie in de Anglicaanse kerk is de vesper "Festival of nine lessons and carols". Wij hebben al een aantal jaren een Nederlandse uitvoering hiervan verzorgd. Dit jaar is dat op 15 december in de Nicolaaskerk.

Zingen in de liturgie is heel wat anders dan een concert geven. Samen met alle aanwezigen wordt de liturgie gevierd. In de Anglicaanse traditie worden ook vaak de modernste dingen gezongen. Ik zou ook wel graag moderne dingen willen doen, maar daar is niet altijd draagvlak voor.

Daarnaast kan ook alleen luisteren naar een koor ook een vorm zijn van actief meedoen aan de liturgie. Wanneer bijvoorbeeld het Ave verum van Mozart wordt gezongen dan is dat heel geschikt voor een meditatief moment. Soms kan je dan in de kerk een speld horen vallen. Je weet dat je dan de mensen hebt kunnen “raken”.

Om muziek te maken heb je meer dan alleen maar noten nodig. Als je de noten kent is het nog lang niet klaar. Nee… hoe ga je om met de tekst, de dictie (de manier van spreken). Ik zeg wel eens "je moet de tekst eerst opeten", je moet die verwerken, dan pas klinkt het doorleeft en spreekt het de mensen aan. Dan wordt geloven voelbaar. Ik probeer muziek iets te laten betékenen.

Wat zijn jullie plannen voor de toekomst?
We hebben op dit moment geen concrete plannen. Maar er komt altijd weer wat op onze weg om te doen. Vijfentwintig jaar geleden heeft pastor Jan Albers wat mensen opgetrommeld in de pastorie om een koor op te zetten met Nederlandstalige muziek die dienstbaar is voor de liturgie. Jan was een zaaier. Als het opschoot was het mooi en als het niet lukte dan was het ook goed. Toen we vele jaren later nog eens bij Jan Albers in Arnhem gingen zingen was hij blij verrast dat het koor nog steeds bestond.
John Schoordijk drukte het in zijn speech heel kernachtig uit: "Is het koor zo goed dat de dirigent geen beter koor kan vinden, of is de dirigent zo goed dat het koor precies doet wat hij zegt? Nee, het is de combinatie van dirigent en koor die tot deze fantastische resultaten leiden."

Paul Nieuwenhuis